Büyükbaşlarda Sindirim Sistemi Hastalıkları


Yutak ve Yemek Borusunun Tıkanması

Neden ?:

Büyükbaşlar obur hayvanlar oldukları için yemleri ile birlikte normal yem maddesi niteliğinde olmayan cisimleri de yemek isterler.Çoğunlukla da çiğnemeden yuttukları için pancar,turp,patates,elma gibi yumru biçimindeki maddeler yutak ve yemek borusunun tıkanmasına neden olur.

Belirti :

Genellikle bu tür cisimlerin alınmasından çok kısa süre sonra taya çıkar. Büyükbaşda ani bir huzursuzluk, yerinde duramama ve salya akışı görülür. Yutak veya yemek borusu tıkandığından işkembedeki gaz çıkışı engellendiği için hayvanın işkembesinde çok şiddetli bir şişlik başlar.

Korunma Yolları :

Büyükbaşlara bu tür yumru niteliğindeki maddeler yedirilmemelidir. Büyükbaşlar çöplük ve benzeri yerlerde otlatılmamalıdır.


Rumen Hipoaktivitesi (İşkembe İçeriğinin Yetersiz Olması)

Neden ?:

Besindeki enerji,protein ve iz elementlerin eksikliği,yemde bu maddelerin zor sindirilebilir olması, enerji/protein dengesinin bozulması, konsantre besinin yetersiz verilmesi, kötü kaliteli besinlerin çok yedirilmesi gibi nedenlerden ileri gelir. Kötü beslenme şartlarında sık görülmesine rağmen, Büyükbaş sahipleri tarafından hastalık olarak değerlendirilmemektedir.

Belirti :

Genellikle iştahları iyidir ve normal besin özelliğinde olmayan maddeleri de yeme istekleri vardır. Karında büyüme, sarkıklık ve baş, gövde ile ayakların gelişmesi arasında dengesizlik bulunur. Gelişme dönemindekilerde akranlarına göre büyüme geriliği oluşur. Süt veriminde azalma gözlenir.

Korunma Yolları :

Kötü ve dengesiz beslenme şartlarından kaçınmak gerekir. Konsantre yem / kaba yem oranı 3/2 olmalıdır.


Basit Hazımsızlık ( Basit İndigesyon )

Neden ?:

Büyükbaş hayvanlarda en sık rastlanan ön mide hastalıklarının başında gelir. Ani besin değişiklikleri, tane yemlerin fazla verilmesi, yemlerin ıslatılarak malama halinde yedirilmesi, donmuş ve küflenmiş besinler, yemleme zamanlarının düzensiz olması, yetersiz su verilmesi, kaba yemin yalnız silaj olarak verilmesi gibi nedenlerden ileri gelir.

Belirti :

İştahsızlık, süt veriminde ani düşüş,  geviş getirmenin kaybolması ve işkembede orta derecede dolgunluk görülür.

Korunma Yolları :

Her türlü ani besin değişikliğinden kaçınılmalıdır. Bir besin maddesinden diğerine geçerken alıştıra alıştıra geçilmelidir. Besinler ıslatılarak malama halinde verilmemeli ve diğer nedenlere yönelik tedbirler alınmalıdır.


Rumen Asidozu ( Yem Tutması, Hamurlama )

Neden ?:

Tahıl taneleri, un,kepek, değirmen artıkları, nişasta ve bira fabrikası artıkları gibi besin maddelerinin normalden fazla ve ani olarak yedirilmesi; elma, üzüm posası, melas, şeker pancarı, incir gibi şekerli yem maddelerinin ve ekmek artıklarının birdenbire yedirilmesi veya hayvanın kontrolden çıkarak yemesi hastalığın başlıca nedenleridir. Ayrıca rasyonda kaba yem oranının az olması, hububat tanelerinin ezilmesi pişirilmesi veya kaynatılması, yemlerin ıslatılarak verilmesi de hastalığa neden olmaktadır. En sık rastlanan ön mide hastalığıdır.

Belirti :

Büyükbaş hayvanlar da bu tür besinleri yenmesinden sonra iştahsızlık, durgunluk dikkati çeker. Geviş alma görülmez, şiddetli olaylarda ayağa kalkamaz. 2-3 günden sonra açık renkli, kötü kokulu ishal gözlenir.

Korunma Yolları :

Ani besin değişikliklerinden kaçınmak gerekir. Nedenlerde belirtilen besin maddeleri dikkatlice verilmeli, azar azar alıştırarak yedirilmelidir. %50 tane yem içeren rasyonlarda 10 gün adaptasyon uygulanmalıdır. Kaba yem ve tahıllar karıştırılmamalıdır ve yemler ıslatılarak verilmemelidir. Büyükbaşların başıboş kalarak yem ambarlarına, ekin tarlalarına, harman yerlerine, meyve ve sebze bahçelerine girmeleri önlenmelidir.


Rumen Alkalozu

Neden ?:

Belirli bir alıştırma dönemi geçirmeden yapılan besin değişikliklerinde rasyonda protein veya protein olmayan azotlu maddelerin (yemlik üre) yüksek oranda katılması sonucu meydana gelir.

Belirti :

 Tipik belirtileri yoktur ve hatta bazen hiçbir belirti gelişmeyebilir. İştah azalması, geviş getirmeme, arasıra rumende gaz toplanması gibi belirtiler gözlenebilir.

Korunma Yolları :

Yüksek proteinli rasyona geçilirken rasyonun enerjisi de aynı oranda artırılmalıdır.Süt ineklerinin rasyonuna besi sığırlarında kullanılan üre katılmamalıdır.


Rumende Gaz Oluşumu (Timpani)

Neden ?:

Yonca, tırfıl, fiğ gibi besin bitkileri, yeşil hububat taneleri, çiçeklenme devresinden önceki her türden yeşil otların fazla miktarda yedirilmesi, yeşil otların kızışmış olarak verilmeleri ve yemlerin kırağılı veya soğuk olması sonucu meydana gelir. Ayrıca, tane yemlerden sonra bol su verilmesi de hastalığın nedenidir. Besine bağlı gaz oluşumu dışında, yemek borusu gibi geçiş yollarının daralması veya tıkanmasında da gaz oluşur.

Belirti :

 Gaz yapıcı besinin yenmesinden 20-60 dak. sonra karın hacmi genişler, sol açlık çukurluğu belirgin bir şekilde kabarır.

Korunma Yolları :

Riskli besinelr alıştırılarak verilmelidir. Özellikle ahır besisinden mera besisine geçilirken 10-20 günlük alıştırma dönemi uygulanmalıdır. Rasyondaki kaba yem oranı %18’den az olmamalı, toz yemler yerine pelet yemler kuru olarak verilmelidir


Kırkbayırın Kabızlığı

Neden ?:

Rasyonda hububat-pirinç kavuzu, ayçiçeği kabukları, kepek, çok ince kıyılmış saman gibi hazmı güç olan maddelerin fazla olması, mera besisinden birden kuru yeme geçilmesi, düzensiz sulama ve yemlerle büyük miktarlarda kum alınması hastalığın başlıca nedenleridir.

Belirti :

İştahsızlık, geviş getirmede azalma, az miktarda-sert yumaklar tarzında dışkılama ve yatıp kalkarken inleme ile seyreder.

Korunma Yolları :

 Rasyonda hazmı güç olan selülozca zengin yem maddeleri fazla olmamalı, mera besisinden aniden kuru yeme geçilmemeli ve hayvanlar düzenli sulanmalıdır.


Midenin Yer Değiştirmesi (Abomasum Deplasmanlar)

Neden ?:

Bu hastalığın en önemli nedeni kaba yemin az, buna karşın konsantre yemin çok verilmesidir. Çünkü kaba yem az yedirilince işkembe yeterince dolmaz, konsantre yemlerin çoğu doğrudan mideye geçer. Midede sindirim olayları başlayarak mide genişler. Gebeliğin ileri dönemlerinde de yavru işkembeyi ileri ve yukarı doğru iterek işkembenin yer değiştirmesine yardımcı olur. Hastalığın nedenleri arasında yaşlılık, hareketsizlik ve aşırı mısır silajı ile beslemenin de etkisi bulunmaktadır. Bu hastalık genellikle yüksek süt verimli ve iri cüsseli ineklerde görülür.

Belirti :

İştahsızlık, süt veriminde azalma, az miktarda yapışkan ve macun gibi dışkılama ile seyreder.

Korunma Yolları :

Yüksek süt verimli ineklerde kaba yem oranı düşürülmemeli ve yeterince verilmelidir. Kaba yem olarak tek başına mısır silajı yedirilmemelidir.


Mide Ülseri

Neden ?:

 Bazı enfeksiyöz hastalıklar sırasında, mide dolgunluğu ve deplasmanı, doğum, sağım gibi stres halleri, aşırı tane yemlerle beslenme ve buzağılarda erken yaşta kötü kaliteli kaba yemlerle beslenme sonucu meydana gelir.

Belirti :

Zayıflama, hazımsızlık, iştahta azalma, süt veriminde düşüş dışkının koyu renkli olması, bazen diş gıcırdatma ve sancı gibi bulgularla seyreder.

Korunma Yolları :

Büyükbaşlara aşırı tane yem verilmemeli ve buzağılara kötü kaliteli kaba yem yedirilmemelidir.


Buzağılarda Midede Gaz Toplanması

Neden ?:

Buzağılara süt veya süt ikame besinlerin uzun aralıklarla fazla miktarda içirilmesi, sütün soğuk içirilmesi, buzağıların süt veya süt ikame besinleri çok hızlı içmeleri sonucu oluşur.

Belirti :

Süt veya süt ikame besinleri verildikten bir saat sonra karında şiddetli genişleme dikkati çeker.

Korunma Yolları :

Buzağılar 12 saaten daha az aralıklarla, soğuk olmayan süt veya süt ikame yemleri ile beslenmelidir. Süt ikame yemleri aşırı sıcak olmamalı, 45-50 °C sıcaklıkta hazırlanmalı ve içirilmeden önce 42 °C’ a düşürülmelidir. Pratik olarak elle kontrol edildiğinde süt sıcak havada soğuk, soğuk havada sıcak hissedilmelidir.


Buzağılarda Beslenmeye Bağlı İshaller

Neden ?:

 Buzağıların fazla süt emmeleri veya suni emzirme sırasında fazla süt verilmeleri, sütün soğuk yada bozulmuş olması, yüksek ısıya tabi tutulmuş süt tozları ile besleme ve mamaların fazla miktarda sulandırılması sonucu meydana gelir.

Belirti :

 Uzun süreli, büyük hacimli, kötü kokulu ve köpüklü dışkılama, kıl örtüsünde düzensizlik, kılların parlak görünmemesi ve yer yer dökülmeler görülür.

Korunma Yolları :

Buzağılara soğuk, bozulmuş sütler verilmemelidir. Günde canlı ağırlığın %10’undan fazla süt içirilmemeli,3 haftalıktan önce mama ile beslenmemelidir. Mamalar süt ürünleri kaynaklı ve iyi kaliteli olmalıdır.


Nutrilab Kimya

+ Yorum yok

Yorum yaz