Laktasyondaki büyükbaş hayvanların beslenmesi


Büyükbaş hayvanların yavrulamasından sütten kesilmesine kadar olan süreye “Laktasyon” denir. Laktasyon süresi büyükbaş hayvanın ırkına, yaşına, beslenme süresine, mevsime, yediği yemin kalitesine ve türüne göre değişiklik gösterir.

Büyükbaş hayvanlara yaşama payı ve verim payı (gebelik, süt ve sperm) verimi için ihtiyaç duydukları enerji ve besin maddelerini yeterli ve uygun düzeylerde içeren rasyonlarla beslenmeleri gerekir. Süt oranı yüksek büyükbaş hayvanlara uygulanan beslenme programları hazırlanırken çok özen gösterilmesi gerekir. Büyükbaşların verim güçlerine göre laktasyon döneminde vücut ağırlığının 12-23 katı süt üretmektedirler.

Yüksek süt veriminde olan sütçü büyükbaş hayvanlarda yoğun bir madde değişimi vardır. Laktasyon dönemindeki bir 6500 kg/yıl süt veren inek yaklaşık 270 kg yağ, 248 kg protein, 340 kg süt şekeri ve 52 kg mineral madde olmak üzere toplam 910 kg besin maddesini dışarıya aktarır. Bunlarla birlikte kendi kilosunu korumak, yaşamını devam ettirmek, eğer gebe ise yavrusunu beslemek zorundadır. Bu kadar yüksek bir fizyolojik yük altında kalan büyükbaşlarda ihtiyaç duyulan besinlerin tamamının rasyonlarla karşılanması büyük önem taşır.


Yaşam Payı

Büyükbaş hayvanların dinlenme sırasında ve hiçbir verimi olmadan, hayatlarını devam ettirebilmek için yedikleri yemlerin besin maddelerinin toplamına “Yaşam Payı” denir.

Laktasyondaki Büyükbaş hayvanların beslenmelerini yaparken onların süt verimleri ayrıca hesaplanmalıdır. Verdiği süt miktarına göre gerekli besin maddeleri hesaplamaları yapılmalıdır. Doğum her ne kadar normal olsa da doğum sonrasında hayvanlar yorulur. Doğum yapan hayvanlara dikkat etmek gerekir.

Yaşama payı hesaplanırken büyükbaş hayvanların canlı kilolarına göre hesap yapılır. Beslenmeleri için kaba yemler genellikle yeterli olur. Kaba yem olarak yonca, çayır otları, fiğ ve silaj verilir. Merada otlayan hayvanlar için fazladan yem verilmesine gerek yoktur. Kaba yemler büyük baş hayvanların günlük yaşama payı ihtiyacını karşıladığı gibi 8-10 kg süt vermelerini de sağlar.


Verim Payı

Laktasyondaki büyükbaş hayvanların verdikleri süt, bizler için çok önemli bir besin kaynağıdır. Ama inekler süt verirlerken aynı zamanda vücutlarından çok değerli olan besin maddelerini de dışarıya aktarmış olur bundan dolayı ineklerin çok iyi beslenmesi gerekmektedir.
Normal verimli bir hayvanın günlük tükettiği kaba yemlerden hem yaşam payı hem de verim payı karşılandığı için hayvanın verimini artırmak için ek besine ihtiyaç vardır. Yüksek süt oranı olan bir hayvana verdiği süt miktarına ve sütteki yağ oranına göre kesif yem verilmelidir.

Yemlemenin ekonomik olması da önemlidir. Sütçü büyükbaşlara verilecek yemlerde kaba yem/kesif yem oranı % 55 ı geçmemelidir. Üretilen her 1 lt süt için 4-5 lt su ve 1,5 gr tuza ihtiyaç vardır. Tuz erilen kesif yemde mevcuttur.


Büyükbaş hayvanlarda Kuru Madde Tüketimi ve Bunu Etkileyen Faktörler

Yemlerin fırında kurutulduktan sonra geriye kalan kısmına “Kuru Madde” denir. Kuru madde içinde; proteinler, yağlar, karbonhidratlar, vitamin ve mineral maddeler bulunur.

Yemin Cinsi

Kuru Madde Oranı %

Protein Oranı %

Arpa 92 14
Mısır 86 8
Ptk 95 40
Kuru Ot 88 2
Mısır Silajı 23 1

Büyükbaş hayvanlar da süt verim dönemlerinde bulunan ineklerin beslenmesinde enerji, protein, selüloz, A, D ve E vitaminleri ile kalsiyum, fosfor, magnezyum ve tuz kritik besin maddeleridir. Bu enerji maddelerinin tüketilen kuru madde içinde yeterli miktar ve oranlarda bulundurması gerekir. Ayrıca su ihtiyacının karşılanmasına da özen gösterilmelidir.

Gebe olan büyükbaş hayvanlarda yem ya da kuru madde tüketimi yavrulamasından yaklaşık 6-7 hafta önce düşmeye başlar. Gebeliğin son anlarında düşük olan kuru madde tüketimi laktasyon başlangıcında süt veriminin en yüksek noktaya ulaştığı dönemde artış göstermez. Ortalamanın üstünde süt veren hayvanlarda vücut depolarının mobilize edilmesi zorunlu olmaktadır. Doğumdan 4-6 ay sonra beslenme tekrar azalır ve bu azalma gebeliğin son 5 haftasında hızlanır.


Laktasyon Dönemleri

Doğumdan sonra süt sağılmaya başlayan hayvanlar laktasyona da başlamış olurlar. Laktasyon üç döneme ayrılır.

İlk 70 gündür
Yem tüketimi fazla değildir
Süt verimi artmaya başlar
Hayvan zayıflar ve güçsüz düşer.

70-140 gün arasıdır
En yüksek süt üretiminin olduğu dönem
Yem tüketimi en üst seviyededir
Süt veriminde ani düşüşler olabilir

Sütteki yağ oranında düşüş olabilir
Gizli Kızgınlık olabilir

140-300 gün arasıdır
Problemler azalır
Süt verimi azalır
Besin ihtiyacı azalır
Dane ve kaba yem azaltılmalıdır
Kilo alırlar

 

 

+ Yorum yok

Yorum yaz